રામ નવમી ભગવાન રામના જન્મની ઉજવણી કરે છે, વિષ્ણુના સાતમા અવતાર, જેમનો જન્મ અયોધ્યામાં રાજા દશરથ અને રાણી કૌશલ્યાને ત્યાં બપોરે થયો હતો. તે ચૈત્ર સુદ નોમના રોજ આવે છે, એ જ દિવસ જે ચૈત્ર નવરાત્રીને શિખર પર લઈ જાય છે. રામને મર્યાદા પુરુષોત્તમ, આદર્શ પુરુષ, રૂપે ચાહવામાં આવે છે, જેમનું સત્ય, કર્તવ્ય અને ધર્મનું જીવન રામાયણમાં વર્ણવાયું છે, અને તેમના જન્મને આખા ભારતમાં ભક્તિથી યાદ કરાય છે.
રામનો જન્મ બપોરે થયો મનાય છે, એટલે તહેવારનું હૃદય મધ્યાહ્ન, બપોરનો સમય છે. એ સમયે ભક્તો બાળ રામની નાની મૂર્તિને શણગારેલા પારણામાં પધરાવી હળવેથી ઝુલાવે છે, ભજન ગાય છે, રામાયણ અને રામરક્ષા સ્તોત્રનું પઠન કરે છે, અને રામનું નામ લે છે. મંદિરોમાં વિશેષ દર્શન અને કીર્તન થાય છે, અને ઘણા દિવસભર ઉપવાસ રાખી બપોરની પૂજા પછી તોડે છે.
ગુજરાતમાં રામ નવમીનું બીજું એક મહાન મહત્ત્વ છે. આ જ દિવસે, ચૈત્ર સુદ નોમ, ઈ.સ. 1781માં, ભગવાન સ્વામિનારાયણનો જન્મ અયોધ્યા પાસેના છપૈયા ગામમાં થયો હતો. ગુજરાત અને વિદેશમાં વસતા વિશાળ સ્વામિનારાયણ સમુદાય માટે આ દિવસ રામ નવમીની સાથે સ્વામિનારાયણ જયંતી તરીકે ઉજવાય છે. BAPS, વડતાલ અને અમદાવાદ જેવાં સ્વામિનારાયણ મંદિરોમાં મૂર્તિને સુંદર શણગારેલા પારણામાં પધરાવાય છે, ભક્તો નિર્જળ ઉપવાસ રાખે છે, અને દિવસ અભિષેક, કીર્તન અને કથાથી ભરેલો રહે છે, સાંજે જન્મોત્સવ સુધી. તે રામ નવમીને ગુજરાતના વસંતના સૌથી આનંદમય દિવસોમાંનો એક બનાવે છે.
રામ નવમી 2027 ગુરુવાર, 15 એપ્રિલ 2027 ના રોજ છે. તે ચૈત્ર સુદ નોમ, ચૈત્ર નવરાત્રીના નવમા અને છેલ્લા દિવસે આવે છે. ભગવાન રામનો જન્મ મધ્યાહ્ને (બપોરે) થયો મનાય છે, એટલે મુખ્ય પૂજા બપોરની આસપાસ થાય છે.
પરંપરા મુજબ ભગવાન રામનો જન્મ મધ્યાહ્ને, બપોરના સમયે થયો હતો. આ બપોરનો સમય, જે લગભગ અઢી કલાક ચાલે છે, રામ નવમી પૂજા અને જન્મોત્સવ કરવા માટેનો સૌથી શુભ સમય ગણાય છે.
તે એક જ દિવસે આવે છે. ભગવાન સ્વામિનારાયણનો જન્મ ઈ.સ. 1781માં ચૈત્ર સુદ નોમે થયો હતો, જે રામ નવમી છે, એટલે સ્વામિનારાયણ સમુદાય આ દિવસે ભગવાન રામના જન્મની સાથે સ્વામિનારાયણ જયંતી ઉજવે છે. ગુજરાતમાં બંને ઘણીવાર સાથે ઉજવાય છે.
રામ નવમી ચૈત્ર નવરાત્રીનો નવમો અને છેલ્લો દિવસ છે. વસંતની નવરાત્રી, માઁ દુર્ગાની નવ દિવસની પૂજા, નોમના રોજ ભગવાન રામના જન્મ સાથે શિખર પર પહોંચી સમાપ્ત થાય છે.