નાગ પાંચમ, જે ચોમાસાના શ્રાવણ માસમાં આવે છે, એ હિન્દુ પરંપરાના દિવ્ય સર્પો, નાગ દેવતાને માન આપવાનો દિવસ છે. સર્પોનું આપણી શ્રદ્ધામાં ખાસ સ્થાન છે: ભગવાન શિવ ગળે વાસુકિ નાગ ધારણ કરે છે, ભગવાન વિષ્ણુ મહાન શેષનાગ પર આરામ કરે છે, અને ભગવાન કૃષ્ણ કાલિય નાગની ફણા પર નૃત્ય કર્યું. આ દિવસે નાગની પૂજા એ આ પવિત્ર સંબંધને માન આપવાનો અને તેમની રક્ષા માગવાનો માર્ગ છે.
નાગ પાંચમે ભક્તો સર્પ સ્થાનોની મુલાકાત લે છે અથવા ઘરે સર્પનાં ચિત્ર દોરી તેમને દૂધ, પાણી, ફૂલ અને મીઠાઈ અર્પણ કરે છે. લોકો સર્પદંશથી અને જ્યોતિષમાં સર્પ સાથે જોડાયેલા દોષોથી સુરક્ષિત રહેવા, અને કુટુંબના આરોગ્ય તથા સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. ચોમાસું, જ્યારે સર્પ ભરાયેલા દરમાંથી બહાર આવે છે, એ આ જીવોને ડરવાને બદલે યાદ કરી માન આપવાનો યોગ્ય સમય છે.
નાગ પાંચમ 2026 સોમવાર, 17 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ છે, પવિત્ર શ્રાવણ માસમાં.
ભક્તો સર્પ સ્થાનોની મુલાકાત લઈ કે ઘરે સર્પનાં ચિત્ર દોરી, દૂધ, પાણી, ફૂલ અને મીઠાઈ અર્પણ કરી, અને રક્ષા તથા કુટુંબના કલ્યાણની પ્રાર્થના કરી નાગ દેવતાની પૂજા કરે છે.
સર્પો દેવો સાથે ઊંડે જોડાયેલા છે: શિવ વાસુકિ ધારણ કરે છે, વિષ્ણુ શેષ પર આરામ કરે છે, અને કૃષ્ણે કાલિયને વશ કર્યો. નાગ પાંચમ આ પવિત્ર સંબંધને માન આપે છે અને સર્પ દેવોની રક્ષા તથા આશીર્વાદ માગે છે.