અક્ષય તૃતીયા, જે આખા ગુજરાતમાં અખા ત્રીજ તરીકે ઓળખાય છે, આખા હિન્દુ વર્ષના સૌથી શુભ દિવસોમાંનો એક છે. અક્ષય એટલે જે કદી ઘટતું નથી, અને આ દિવસે શરૂ કરેલું, ખરીદેલું કે દાન કરેલું કંઈ પણ વધે છે અને સ્થાયી સૌભાગ્ય લાવે છે એમ મનાય છે. પરંપરા કહે છે કે આ દિવસે ત્રેતાયુગ શરૂ થયો, વિષ્ણુના છઠ્ઠા અવતાર ભગવાન પરશુરામનો જન્મ થયો, અને પવિત્ર ગંગા ધરતી પર અવતરી.
તે અબૂઝ મુહૂર્ત હોવાથી, એવો શુભ દિવસ કે જેના પર અલગ મુહૂર્ત જોવાની જરૂર નથી, અખા ત્રીજ લગ્ન, ગૃહપ્રવેશ અને નવા કાર્યોની શરૂઆત માટેનો પ્રિય દિવસ છે. આજે તે સોનું-ચાંદી ખરીદવાના મહાન દિવસ તરીકે જાણીતો છે, એ માન્યતા સાથે કે અત્યારે મેળવેલી સંપત્તિ કદી ઘટશે નહીં. પરિવારો લક્ષ્મી અને નારાયણની પૂજા કરે છે, ઉનાળાને અનુરૂપ પાણી, પંખા અને ફળનું દાન કરે છે, અને આશા સાથે નવી શરૂઆતમાં પગ મૂકે છે.
અખા ત્રીજ ગુજરાતના વિશાળ જૈન સમુદાય માટે વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. વર્ષીતપ કરનારા શ્વેતાંબર જૈનો, એક વર્ષ સુધી એકાંતરે ઉપવાસની તપસ્યા, આ દિવસે પૂર્ણ કરે છે. તેઓ આ લાંબી તપસ્યાનું પારણું શેરડીના રસ (ઇક્ષુ રસ) થી કરે છે, એ યાદ કરીને કે પ્રથમ તીર્થંકર ભગવાન ઋષભદેવ (આદિનાથ) એ રાજા શ્રેયાંસે અર્પણ કરેલા શેરડીના રસથી પોતાનો વર્ષભરનો ઉપવાસ પૂર્ણ કર્યો હતો. જૈન પરિવારો માટે તે ઊંડી શ્રદ્ધા, પારણાં અને શાંત ઉજવણીનો દિવસ છે.
અક્ષય તૃતીયા 2027 રવિવાર, 9 મે 2027 (વૈશાખ સુદ ત્રીજ) ના રોજ છે. ગુજરાતમાં તે અખા ત્રીજ તરીકે ઓળખાય છે.
અક્ષય એટલે કદી ન ઘટનારું. આ દિવસે મેળવેલું સોનું કે સંપત્તિ વધતી રહે છે અને કદી ઘટતી નથી એમ મનાય છે, એટલે તે વર્ષનો સૌથી લોકપ્રિય સોનું-ચાંદી ખરીદવાનો દિવસ બન્યો છે.
હા. અખા ત્રીજ અબૂઝ મુહૂર્ત છે, એવો શુભ દિવસ કે જેના પર લગ્ન, ગૃહપ્રવેશ અને નવાં કાર્યો અલગ મુહૂર્ત માટે પંચાંગ જોયા વગર કરી શકાય.
વર્ષીતપ કરનારા શ્વેતાંબર જૈનો આ દિવસે શેરડીના રસથી પોતાનું પારણું કરે છે, ભગવાન ઋષભદેવને યાદ કરીને. તે જૈન પંચાંગના સૌથી મહત્ત્વના અને પૂજનીય દિવસોમાંનો એક છે.