એકાદશી (અગિયારસ) શું છે?

એકાદશીની વ્યાખ્યા

એકાદશી (ગુજરાતીમાં "અગિયારસ") ચાંદ્ર મહિનાનો ૧૧મો દિવસ (તિથિ) છે. દર ચાંદ્ર મહિનામાં બે એકાદશી આવે — એક શુક્લ પક્ષમાં (વધતો ચંદ્ર) અને એક કૃષ્ણ પક્ષમાં (ઘટતો ચંદ્ર). વર્ષમાં કુલ ૨૪ એકાદશી હોય છે (ક્યારેક ૨૬).

એકાદશી ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત છે. વ્રત અને ભક્તિ માટે આ દિવસ સૌથી પવિત્ર ગણાય. વૈષ્ણવ સંપ્રદાયમાં દરેક એકાદશીનું વ્રત કરવાનું મહત્ત્વ છે.

"અગિયારસ" — ગુજરાતી બોલી

ગુજરાતીમાં એકાદશીને "અગિયારસ" કહેવાય — "અગિયાર" (૧૧) + "રસ" (દિવસ). આ બોલી ગુજરાતમાં સામાન્ય છે. દરેક અગિયારસના બે દિવસ પહેલાં "નોમ" (૯મ તિથિ) અને એક દિવસ પછી "બારસ" (૧૨મી તિથિ) ઉજવાય.

વ્રતના નિયમો

ટાળવાનું:

  • ચોખા (ભાત) — એકાદશીમાં સૌથી મુખ્ય નિયમ
  • ઘઉં અને અનાજ (રોટલી, બ્રેડ)
  • કઠોળ (દાળ, ચણા, રાજમા)
  • ડુંગળી, લસણ
  • સામાન્ય મીઠું (સિંધા નમક વાપરો)

ખાઈ શકાય:

  • ફળો, દૂધ, દહીં, માખણ
  • બટાકા, શકરકંદ, રતાળુ
  • સાબુદાણા (સાગો)
  • સિંગદાણા, સૂકા મેવા
  • સિંધા નમક (સેંધા નમક)
મહત્ત્વની એકાદશીઓ
નિર્જલા એકાદશી (ભીમ અગિયારસ)
સૌથી શક્તિશાળી એકાદશી — પાણી વિના વ્રત. જ્યેષ્ઠ મહિનામાં આવે. ૨૪ એકાદશીનું સંયુક્ત પુણ્ય.
દેવ ઊઠી એકાદશી (પ્રબોધિની)
ચાતુર્માસનો અંત — ભગવાન વિષ્ણુ બ્રહ્માંડ નિંદ્રામાંથી જાગે. કારતક શુક્લ એકાદશી. આ પછી લગ્ન ફરી શરૂ.
મોક્ષદા એકાદશી (ગીતા જયંતી)
ભગવાન કૃષ્ણએ અર્જુનને ભગવદ્ ગીતા કહી તે દિવસ. માર્ગશીર્ષ શુક્લ એકાદશી. મોક્ષ આપે છે.
અગિયારસ ૨૦૨૬અગિયારસ ૨૦૨૭પંચાંગ શું છે?આજનું પંચાંગ